Wanneer je werkt en zwanger bent, krijg je te maken met een aantal zaken. Je moet beslissen wanneer je het zwangerschapsverlof wilt laten ingaan en of je bijvoorbeeld ouderschapsverlof gaat opnemen. Daarnaast moet je nadenken over hoe je omgaat met de arbeidsomstandigheden op je werk: is het werken veilig en gezond voor jou en je (ongeboren) kind?

Ik ben in loondienst

Zwangerschapsverlof
Je hebt recht op minstens zestien weken uitkering in verband met de bevalling. De uitkering in verband met de bevalling is net zo hoog als je ziektewetdagloon, oftewel honderd procent. Ontvangt je werkgever de uitkering, dan kan hij tijdens het verlof je salaris doorbetalen. Krijg je de uitkering zelf, dan mag je werkgever die op je salaris in mindering brengen.

Wanneer met verlof?
Wanneer je zwangerschapsverlof precies ingaat, kun je in overleg met je werkgever bepalen. Je kunt tussen de vier tot zes weken voor de vermoedelijke bevallingsdatum stoppen met werken. Je mag in ieder geval niet werken vanaf vier weken voor die datum en tot zes weken na de bevalling.

Verlof na de bevalling

Je hebt altijd recht op minstens tien weken verlof na de bevalling. Ben je bijvoorbeeld zes weken van tevoren gestopt met werken en is de baby twee weken te laat, dan worden er twee weken opgeteld bij de acht verlofweken die je nog over hebt.

Als het nog niet lukt om te werken?
Is je verlof afgelopen maar lukt het niet om te werken? Als je niet kunt werken als gevolg van de bevalling of zwangerschap, dan heb je maximaal 52 weken aaneengesloten recht op een ziektewetuitkering. De uitkering is net zo hoog als je ziektewetdagloon.

Ziekte

Ben je voorafgaand aan je bevallingsverlof ziek vanwege je zwangerschap? Dan heb je recht op een Ziektewetuitkering. De hoogte daarvan is gelijk aan je Ziektewetdagloon. Je werkgever heeft in dit geval geen eigen risico. Alleen als de ziekte niets met de zwangerschap te maken heeft, ontvang je ziekengeld volgens dezelfde regels als voordat je zwanger was.

Ontslag

Je mag niet worden ontslagen als je zwanger bent en ook niet tijdens de eerste twaalf weken na de bevalling. Alleen in speciale gevallen is ontslag mogelijk. Dit is het geval bij bijvoorbeeld ontslag: - op staande voet - om dringende redenen - bij faillissement - als je zelf ontslag neemt.
Je mag nooit ontslagen worden omdat je zwanger bent. Als je solliciteert, mag je niet afgewezen worden vanwege je zwangerschap. In een sollicitatiegesprek hoef je daarom niet te melden dat je zwanger bent.
WW-uitkering: Loopt je contract af tijdens de zwangerschap, dan kun je een WW-uitkering aanvragen. Je hebt in dat geval recht op ziekengeld in verband met de bevalling. Geef de zwangerschapsverklaring hiervoor zelf af bij de uitvoeringsinstelling.

Fysiek zwaar werk
Tijdens de zwangerschap mag je niet verplicht worden om zwaar lichamelijk werk te doen, zoals zwaar tillen, trekken, duwen of dragen. Zeker in de laatste drie maanden voor de bevalling is het beter om dit zware werk zoveel mogelijk te beperken. Twijfel je, overleg dan met de (bedrijfs)arts. In de laatste drie maanden van de zwangerschap mag je ook niet verplicht worden om vaker dan één keer per uur te bukken, te hurken of te knielen.
Zelf ontslag nemen: Neem je zelf ontslag tijdens je zwangerschap? Je hebt alleen recht op ziekengeld in verband met de bevalling indien je binnen tien weken gaat bevallen.

Kinderbijslag

Je ontvangt kinderbijslag voor ieder kind waar je voor zorgt. Wanneer je de geboorte van het eerste kind aangeeft bij de gemeente, krijg je een aanvraagformulier om dit te regelen. Bij een volgend kind is het voldoende om een wijzigingsformulier in te vullen.

Ouderschapsverlof

Wil je na de bevalling tijdelijk minder werk? Maak gebruik van je recht op ouderschapsverlof. Dit is een tijdelijke, onbetaalde vorm van verlof, bestemd voor de opvoeding en verzorging van je kind. De bestaande arbeidsovereenkomst blijft tijdens het ouderschapsverlof van kracht. Regels hierbij zijn:

  • Zowel jij als je partner kunnen ouderschapsverlof opnemen. Dit is niet afhankelijk van het aantal uren dat je werkt.
  • Je dient ten minste één jaar bij je huidige werkgever in dienst te zijn
  • Je kunt voor ieder kind onder de acht jaar éénmaal ouderschapsverlof opnemen. Ouders van meerlingen kunnen voor ieder kind ouderschapsverlof opnemen.

Hoeveel verloftijd je per week kunt opnemen, hangt af van je dienstverband. Je hebt recht op maximaal dertien keer het aantal uren dat je per week werkt. Werk je bijvoorbeeld 24 uur per week, dan heb je dus recht op maximaal 312 uur ouderschapsverlof. Dit betekent in de standaardvorm dat je zes maanden lang twaalf uur verlof per week kunt opnemen. Wil je het ouderschapsverlof anders invullen, bijvoorbeeld meer uren verlof per week of minder uren verlof per week voor een langere periode? Maak een plan en leg je voorstel aan je werkgever voor. Overigens kan je werkgever zich verzetten tegen een andere vorm van ouderschapsverlof.

Veilig en gezond werken
Hier heb je recht op. Een werkgever is verplicht om de gezondheid van jou en je kind tijdens de zwangerschap en periode van borstvoeding te beschermen. Dat betekent dat hij in die tijd het werk zo moet organiseren dat je veilig en gezond kunt werken en dat het werk geen negatieve invloed heeft op de zwangerschap of borstvoeding. Uitgangspunt is dat je tijdens de zwangerschap en periode van borstvoeding zoveel mogelijk je eigen werk kunt blijven doen, in je eigen functie en op je eigen werkplek.

Wanneer vertel je dat je zwanger bent?

Vertel je werkgever zo snel mogelijk dat je zwanger bent. Pas daarna heb je recht op de wettelijke bescherming tijdens de zwangerschap en periode van borstvoeding. Bij ons krijg je een zwangerschapsverklaring mee met de vermoedelijke datum van de bevalling. Je werkgever geeft deze verklaring aan de uitvoeringsinstelling die je uitkering tijdens het verlof verzorgt.

Borstvoeding tijdens werk
Je kunt in werktijd borstvoeding geven of kolven totdat je kind negen maanden is. Je mag hiervoor maximaal een kwart van je werktijd gebruiken. Maak al voor de bevalling met je werkgever afspraken over hoe je de voeding wilt gaan regelen. Je werkgever dient een geschikte, afsluitbare ruimte beschikbaar te stellen voor het voeden of kolven. Is dat niet mogelijk, dan krijg je de gelegenheid zelf een plek te regelen of naar de baby toe te gaan.

 

Ik ben zelfstandig ondernemer

Heb ik als zelfstandig ondernemer recht op een zwangerschapsuitkering? Als zelfstandig ondernemer heb je recht op een uitkering van ten minste 16 weken tijdens en na je zwangerschap. Deze uitkering heet de Zelfstandig en Zwanger-regeling (ZEZ). Je komt in aanmerking voor een ZEZ als je voldoet aan 1 van de volgende voorwaarden:

  • Je bent zelfstandige met of zonder personeel.
  • Je bent zelfstandig beroepsbeoefenaar, bijvoorbeeld freelancer, artiest, huisarts, alfahulp of particuliere huishoudelijke hulp.
  • Je bent meewerkend echtgenote/partner van een zelfstandige.

Aanvragen ZEZ-uitkering
Je vraagt de uitkering uiterlijk 2 weken voor de gewenste ingangsdatum aan bij het UWV. Met je aanvraag stuur je de zwangerschapsverklaring mee. Het UWV kan je ook vragen naar kopieën van belastingaanslagen.

Ingangsdatum ZEZ
De periode waarin je een ZEZ-uitkering ontvangt, is ten minste 16 weken en gaat in 6 tot 4 weken voor de dag na je vermoedelijke bevallingsdatum. Je hebt altijd recht op minstens 10 weken ZEZ-uitkering na uw bevalling.

ZEZ en de urennorm
Als je in het jaar voor je bevalling ten minste 1.225 uur als zelfstandige hebt gewerkt, ontvang je de maximale uitkering. De maximale uitkering is gelijk aan het minimumloon. Werkte je in het jaar voorafgaand aan je bevalling minder dan 1.225 uur, dan is je uitkering lager. De hoogte van de ZEZ is dan afhankelijk van je winst in het voorafgaande jaar. Dat geldt ook als je meewerkend echtgenote bent.

Vrijwillig verzekerd bij UWV
Als je een vrijwillige verzekering hebt afgesloten bij uitkeringsinstantie UWV, kun je ook recht hebben op een ZEZ-uitkering. Je krijgt dan alleen een ZEZ-uitkering als die hoger is dan het bedrag waarop je recht hebt op grond van je vrijwillige verzekering.

Voor meer informatie en voor het bestellen van gratis exemplaren van de brochure kun je terecht bij de Informatietelefoon van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: 0800 - 9051 (gratis)